قرظه به محلّ مأموريت خود رسيد هنگامى كه از او درخواست كردند براى ما حديث بگو ، گفت خليفه ما را نهى كرده است . معلوم است بر اثر اين اقدام كه به دنبال همان سياست « حَسبُنا كِتابُ الله » صورت گرفت بر اثر فرسودگى ذهنها و مردن صحابهء راستگوى پيغمبر ، و ارعاب و تهديد و تبعيد حقّ گويان با آسانى گردونهء خلافت از محور اصلى خود بيرون شد ، و خود به خود از مدار خارج گشت ، و اگر احاديث نوشته شده سوزانده و محو نمىشد ، به صورت سند زنده اى كه بازگوكنندهء عمل آنان بود در بايگانى تاريخ مىماند ، و آيندگان مىفهميدند اين سرچشمهء زلال از كجا و با چه عواملى و اغراضى گل آلود شد ! ! جعل احاديث : ( 1 ) 7 - اين عمل بحدّى رسيده بود كه بخارى مىگويد : 7275 حديث كتاب خود را از ميان ششصد هزار حديث انتخاب كردم ، و مرحوم علَّامهء امينى در مجلَّد پنجم الغدير ، 122 صفحه را به دروغگويان و وضّاعين و جاعلين حديث اختصاص داده ، و 42 تن را نام برده كه چهار صد و هشتاد هزار و سيصد و بيست و چهار حديث دروغ و بىاصل و مقلوب در فضيلت ابو بكر و عمر و عثمان و معاويه و ابو عبيدهء جرّاح و ابو حنيفه ، ساخته و منتشر كرده‌اند . در اثر از ميان رفتن احاديث صحيح و انتشار اين حديثهاى ساختگى مىبينيم چگونه در نزديكترين عصر به عصر پيغمبر اكرم ، مكتبهاى انحرافى رائج شد و اصل يگانگى و بىهمتائى خدا را مخدوش و مكتب مجسّمه و مشبّه پديد آمد ، و ذهن عوام النّاس را نسبت به شريفترين عنصر فضيلت و الگوى شرافت علىّ عليه السلام در جهل مركَّب قرار داد ، كه اين دو قضيه را كه جرجى زيدان نوشته ، مشتى است از خروار كه هر خواننده مىتواند حديث مفصل را از اين مجمل فراگيرد وى گويد ، :

--> ( 1 ) نقل از تاريخ تمدن اسلام ج 5 ص 914 .